تاریخ کاشت و ژنوتیپ دو عامل مهم موثر بر رشد و عملکرد گیاهان زراعی، از جمله نخود محسوب می شوند. لذا به منظور بررسی تاثیر تاریخ های مختلف کاشت پاییزه و بهاره بر روی محتوی کلروفیل، میزان تشعشع جذب شده و شاخص سطح برگ پنج ژنوتیپ نخودآزمایشی در سال های زراعی 1388 و 1389 در مزرعه آموزشی پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرری واقع در جنوب تهران اجرا شد. پنج تاریخ کاشت شامل:20 مهر، 10 آبان، 30 آبان (پاییزه)، 25 اسفند و 16 فروردین (بهاره) به همراه پنج ژنوتیپ نخود شامل: آرمان، آزاد، هاشم، ILC482 و ILC1799 در طرح فاکتوریل در قالب بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه مرکب دوساله نشان داد که تاثیر سال بر هیچ یک از صفات اندازه گیری شده معنی دار نبود. تاثیر تاریخ کاشت و ژنوتیپ و همچنین اثرات متقابل این دو بر ویژگی های مورد سنجش بسیار معنی دار بود. بیشترین شاخص سطح برگ، میزان تشعشع جذب شده و محتوی کلروفیل b از کاشت پاییزه (30 آبان) بدست آمد، در حالی که بالاترین محتوی کلروفیل a و کل از کاشت بهاره (16 فروردین) حاصل شد. در بین ژنوتیپ های نخود نیز بالاترین شاخص سطح برگ، میزان تشعشع جذب شده و محتوی کلروفیل ها به ترتیب مربوط به ارقام آزاد، ILC1799 و هاشم بود.

سازمان همکاری شانگهای نمادی از زنجیره همگرایی منطقه‌ای در آسیا به شمار می‌رود که به‌واسطه موقعیت اقتصادی و یا اجتماعی کشورهای عضو و همچنین پوشش جغرافیایی این گروه در سطح جهان قابل توجه است.از سویی تفاوت‌های عدیده در زیرساخت‌های اقتصادی کشورهای عضو و سطح درآمدی آن‌ها بررسی شاخص تاب‌آوری در گروه شانگهای بسیار حائز اهمیت است.در واقع شاخص تاب‌آوری به دنبال ارزیابی قابلیت سازگاری اقتصادی یک کشور و یا گروهی از کشورها در مقابل شوک‌های ایجادشده و نهایتاً پتانسیل بازگشت به سطح تعادلی مطلوب است،لذا بررسی سطح تاب‌آوری در گروه شانگهای می‌تواند دورنما و آینده این سازمان را با وضوح بیشتری نشان دهد.در این پژوهش از روش اقتصادسنجی پانل فضایی در دوره زمانی 2019-2013 استفاده شده است.لذا دو معادله بررسی و مدل SEM با روش اثرات تصادفی پذیرفته شده است و نتایج نشان می‌دهد که متغیرهای حجم تجارت و نوآوری بر سرانه تولید ناخالص داخلی، تأثیر مثبت و معناداری دارند.

امروزه بررسی عوامل موثر بر مقدار کلروفیل های a، b و ضریب استهلاک نوری به عنوان اجزای اصلی تاثیرگذار بر میزان و کارآیی فتوسنتز گیاه دارای اهمیت فراوان می باشد. در این تحقیق برای ارزیابی اثر محلول پاشی سطوح مختلف اسید بوریک بر میزان کلروفیلa+b ، ضریب استهلاک نوری و شاخص سطح برگ ارقام پاییزه کلزا، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. تیمارهای محلول پاشی عنصر بر از منبع اسید بوریک در سه سطح شامل: صفر، 1.5 و 3 در هزار عنصر بر و ارقام کلزا در سه سطح شامل SLM046، Modena و Licord در نظر گرفته شد. نتایج بدست آمده نشان داد اثر ساده رقم، محلول پاشی عنصر بر و اثر متقابل آن ها بر میزان کلروفیلa+b ، ضریب استهلاک نوری و شاخص سطح برگ معنی دار شد. در این شرایط رقم Licord با 6.62 میلی گرم در لیتر بیش ترین میزان کلروفیلa+b ، با 0.46 بالاترین میزان ضریب استهلاک نوری و با 5.15 بیش ترین شاخص سطح برگ را تولید کرد. اثر مقادیر محلول پاشی عنصر بر روی صفات گفته شده نشان داد، محلول پاشی 1.5 و 3 در هزار آن به ترتیب با 6.54 و 6.51 میلی گرم در لیتر بیش ترین میزان کلروفیلa+b ، با 0.46 و 0.41 بالاترین میزان ضریب استهلاک نوری و با 5.04 و 5.00 بیش ترین شاخص سطح برگ را تولید کردند. اثر متقابل عوامل آزمایشی بر صفات مورد آزمون نشان داد، محلول پاشی 3.0 در هزار بر در رقمLicord  با 7.25 میلی گرم در لیتر، 0.52 و 5.54 به ترتیب منجر به بیش ترین مقدار کلروفیلa+b ، ضریب استهلاک نوری و شاخص سطح برگ شد.

به منظور بررسی تنش شوری و تلقیح بذر با باکتریهای محرک رشد بر فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانت، میزان کلروفیل و شاخص سطح برگ گیاهچه چاودار، آزمایش فاکتوریلی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در گلخانهی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1395 اجرا شد. فاکتورهای مورد بررسی شوری در چهار سطح شامل عدم اعمال شوری به عنوان شاهد و شوری 25، 50 و 75 میلی مولار با نمک NaCl و تلقیح بذر با باکتریهای محرک رشد در چهار سطح شامل عدم تلقیح بذر به عنوان شاهد، تلقیح بذر با سودموناس، آزوسپریلیوم و کاربرد توام سودموناس و آزوسپریلیوم بودند. نتایج نشان داد که بیش ترین فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانت (همچون کاتالاز، پراکسیداز و پلی فنل اکسیداز) در تلقیح توام سودموناس و آزوسپریلیوم و در شوری 75 میلیمولار و کمترین آنها در حالت عدم اعمال شوری و عدم تلقیح بذر با باکتریهای محرک رشد به دست آمد. با افزایش شوری خاک، محتوای کلروفیل a، b، کلروفیل کل و شاخص سطح برگ کاهش یافت و روند عکسی در حالت تلقیح بذر با باکتری های محرک رشدی مشاهده شد. حداکثر سدیم در ریشه و اندام هوایی در بالاترین سطح شوری در حالت عدم تلقیح بذر با باکتر ی-های محرک رشد و کم ترین آن در پایین ترین سطح شوری و تلقیح بذر با آزوسپریلوم و سودوموناس به دست آمد. به نظر می رسد کاربرد توام باکتری های محرک رشد می تواند به عنوان یک ابزار مناسب برای کاهش سدیم در ریشه و اندام هوایی و افزایششاخص سطح برگ، میزان کلروفیل a، b و کلروفیل کل چاودار تحت تنش شوری باشد.

به منظور تعیین حد بحرانی غلظت نیتروژن برگ کلزا و مطالعه همبستگی عملکرد واجزای عملکرد این گیاه با غلظت نیتروژن برگ، طی پژوهشی در سال 1396 در مزارع کلزای پاییزه دشت ورامین، تعداد 35 مزرعه که از نظر مدیریتی یکسان بودند و در سری غالب خاک منطقه(سری ورامین) واقع شده بودند، انتخاب و نمونه برگ از این مزارع تهیه شد. در فصل برداشت نیز از تمامی مزارع مورد مطالعه سه کادر یک متر مربعی، نمونه تصادفی برداشت و میانگین عملکرد دانه تعیین گردید. سپس با استفاده از روش گرافیکی کیت و نلسون، غلظت بحرانی نیتروژن برگ کلزا برای عملکرد نسبی دانه 90 درصد، 3 درصد در وزن خشک برگ تعیین گردید. روابط همبستگی معنی داری بین محتوای نیتروژن برگ کلزا به عنوان متغیر مستقل(X) با سایر صفات از جمله عملکرد دانه و اجزای عملکرد به عنوان متغیر های وابسته(Y) در سطح 35 مزرعه مطالعه شده وجود داشت. نتایج مطالعات نشان داد که عملکرد دانه کلزا تحت تاثیر محتوای نیتروژن برگ است. محتوای نیتروژن برگ کلزا با عملکرد دانه، همبستگی معنی دار داشت. معادله رگرسیون این همبستگی از تابع درجه دوم با ضریب تبیین 97/0 پیروی می کرد. عملکرد نسبی دانه کلزا تنها تا غلظت 36/4 درصد نیتروژن برگ افزایش یافت و از آن به بعد، افزایش محتوای نیتروژن برگ، تاثیری بر افزایش عملکرد دانه نداشت.

به منظور بررسی اثر تاریخ کاشت و کاربرد سطوح مختلف سولفات روی بر عملکرد و اجزای عملکرد گیاه گوار، آزمایش مزرعه­ای به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی جهاد کشاورزی مرکز خرم آباد در سال زراعی 1399 اجرا شد. تیمار­های آزمایشی شامل، کرت های اصلی سه تاریخ کاشت (1 و 20 اردیبهشت و 10 خرداد) و در کرت های فرعی نیز محلول­پاشی سولفات روی در چهار سطح (صفر، 20، 40 و 60 کیلوگرم در هکتار سولفات روی) به صورت خاک-کاربرد قرار گرفت. نتایج نشان داد که اثر تاریخ کاشت، سولفات روی و اثر متقابل آن ها بر صفات ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی در بوته، وزن خشک برگ و سطح ویژه برگ معنی‏دار شد. همچنین اثر تاریخ کاشت و سولفات روی بر صفات تعداد غلاف در مترمربع، عملکرد دانه و شاخص سطح برگ معنی‏دار شد. کاشت گوار در تاریخ 10 خرداد منجر به بیشترین تعداد غلاف در مترمربع (6/1998 غلاف) و تعداد دانه در مترمربع (13920 دانه) گردید و از طرفی، با وجود همبستگی مثبت بین آن ها با عملکرد دانه، سبب شد که بالاترین میزان عملکرد دانه در این تاریخ کاشت به میزان 7/3889 کیلوگرم در هکتار حاصل گردید .براساس این نتایج، مشخص شد که بیشترین عملکرد دانه با مصرف 40 کیلوگرم در هکتار سولفات روی و تاریخ کاشت 10 خرداد به دست آمد و می‏توان این تیمار را به عنوان توصیه کاربردی برای کاشت گوار در منطقه در نظر گرفت.

نور از عوامل محدود کننده رشد گیاهان زراعی در سیستم های کشت مخلوط و زراعت-جنگل محسوب می شود، به همین دلیل آزمایشی جهت تعیین تاثیر شدت های نوری مختلف در دو رقم عدس انجام گرفت. آزمایش در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام در سال زراعی 92-1391 به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار اجرا گردید. فاکتورهای مورد بررسی شامل سایه اندازی در پنج سطح بدون سایه (شاهد)، 25، 50، 75 و 100 درصد سایه و ارقام عدس (Lens culinaris Medic) شامل زیبا و ILL4400 بود. در این پژوهش صفات فیزیولوژیک تحت برهمکنش سایه اندازی ´ رقم اختلاف معنی داری از خود نشان دادند. با افزایش میزان سایه اندازی، رقم زیبا دارای بیشترین میزان کلروفیل a و b بود. میزان کارتنویید، محتوای آب نسبی و شاخص سطح برگ با افزایش سایه اندازی روندی صعودی داشتند. بیشترین میزان کارتنویید و محتوای آب نسبی در تیمار 100 درصد سایه اندازی و رقم ILL4400 و کمترین میزان کارتنویید در تیمار عدم تنش (نور کامل) و رقم زیبا مشاهده گردید. بیشترین میزان وزن مخصوص برگ در این پژوهش در تیمار شاهد (نور کامل) و رقم زیبا مشاهده شد و با افزایش سایه اندازی از وزن مخصوص برگ کاسته شد. با افزایش سایه اندازی از عملکرد دانه کاسته شد، بیشترین عملکرد دانه (2532 کیلوگرم در هکتار) در تیمار شاهد (نور کامل) و رقم زیبا و کمترین عملکرد دانه (1137 کیلوگرم در هکتار) در تیمار 100 درصد سایه اندازی و رقم ILL4400 مشاهده گردید. بنابراین، نتایج نشان داد که رقم زیبا در سطوح بالاتر سایه از شاخص سطح برگ، میزان نسبی آب برگ و میزان کلروفیل a بیشتری برخوردار بود، پس در شرایط کشت مخلوط و آگروفارستری که نور یک عامل محدودکننده می باشد، کشت عدس رقم زیبا می تواند موفقیت آمیز باشد.

امروزه کاربرد مواد آنتی اکسیدان و تنظیم کننده رشد گیاه به منظور کاهش اثرات منفی ناشی از تنش های مختلف مطرح شده است. اسید آسکوربیک و سدیم نیتروپروساید از جمله این مواد هستند که موجب مقاومت گیاه به تنش های زیستی و غیر زیستی می شوند. جهت بررسی این موضوع در گیاه گلرنگ آزمایشی در سال 1390 به صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در 3 تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهرود انجام شد. فاکتور اصلی تنش کم آبیاری شامل 2 سطح 8 و 16 روز آبیاری به ترتیب به عنوان عدم تنش و تنش بود که بعد از استقرار کامل بوته ها اعمال گردید. فاکتورهای فرعی شامل 3 سطح محلول پاشی سدیم نیتروپروساید در 3 غلظت صفر، 50 و 100 میکرو مولار و محلول پاشی اسید آسکوربیک در 3 سطح صفر، 10 و 20 میلی مولار در مرحله گلدهی بودند. در 63 و 65 روز پس از کاشت به ترتیب محلول پاشی با سدیم نیتروپروساید و اسید آسکوربیک انجام شد و یک هفته بعد محلول پاشی تکرار گردید. تنش، شاخص پایداری غشاء را کاهش داد. این صفت با کاربرد اسید آسکوربیک کاهش و با کاربرد سدیم نیتروپروساید افزایش یافت. کاربرد سدیم نیتروپروساید موجب افزایش شاخص سطح برگ گردید. در عدم تنش، محلول پاشی با هر دو غلظت سدیم نیتروپروساید کلروفیل b را افزایش دادند. محلول پاشی با اسید آسکوربیک با غلظت 10 میلی مولار در شرایط عدم تنش کاروتنوئید را افزایش داد. عملکرد دانه در بالاترین سطح از سدیم نیتروپروساید 13.2 درصد بیشتر از تیمار شاهد بود. لذا به نظر میرسد که کاربرد برگی سدیم نیتروپروساید با غظت مناسب می تواند در کاهش شدت تنش کم آبی مفید باشد.